Chính phủ vừa ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, quy định trách nhiệm tái chế đối với các nhà sản xuất và nhập khẩu tại Việt Nam. Theo đó, doanh nghiệp phải tự tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam tương ứng với lượng hàng hóa đưa ra thị trường.
Áp lực rác thải ngày càng lớn
Theo Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm nhưng chỉ khoảng 33% được tái chế. Đáng chú ý, khoảng 65% rác thải nhựa có nguy cơ rò rỉ ra môi trường tự nhiên, gây ô nhiễm đất, nước và không khí.
Trong bối cảnh đó, Nghị định 110 được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm áp lực xử lý rác thải cho xã hội.
Doanh nghiệp có thể tự tái chế, thuê đơn vị chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện thu gom và tái chế.
Những ngành hàng phải thực hiện tái chế
Quy định áp dụng cho nhiều nhóm sản phẩm phổ biến như:
- Bao bì giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh;
- Thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính, máy in;
- Săm lốp, pin, ắc quy, dầu nhớt…
Không chỉ nhà sản xuất trực tiếp, các đơn vị đặt gia công hoặc được ủy thác nhập khẩu cũng thuộc diện phải thực hiện trách nhiệm tái chế.
Tỷ lệ tái chế bắt buộc
Doanh nghiệp phải đảm bảo tái chế tối thiểu theo tỷ lệ quy định trên tổng khối lượng hàng hóa đưa ra thị trường mỗi năm.
Một số mức đáng chú ý gồm: Bao bì nhôm và nhựa PET cứng: 22%; Bao bì giấy, carton và kim loại sắt: 20%; Điện thoại di động: 15%; Máy tính, máy in, máy photocopy: 9%; Ắc quy chì và pin sạc: từ 8–15%.
Các tỷ lệ này sẽ được điều chỉnh tăng theo chu kỳ 3 năm/lần, bắt đầu từ năm 2029.
Doanh nghiệp có 2 lựa chọn thực hiện trách nhiệm
Tự tổ chức tái chế
Doanh nghiệp có thể tự tái chế, thuê đơn vị chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện thu gom và tái chế. Kế hoạch và kết quả tái chế phải được báo cáo trước ngày 1/4 hằng năm qua Hệ thống thông tin quốc gia.
Đóng góp tài chính
Nếu không trực tiếp tái chế, doanh nghiệp phải nộp tiền vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Khoản đóng góp được tính dựa trên khối lượng sản phẩm, tỷ lệ tái chế bắt buộc và chi phí tái chế định mức. Thời hạn nộp tiền trước ngày 20/4 hằng năm.
Tái chế phải tạo ra sản phẩm có giá trị sử dụng
Nghị định cũng quy định rõ tiêu chuẩn tái chế nhằm tránh tình trạng tái chế hình thức. Cụ thể: Bao bì nhựa phải được tái chế thành hạt nhựa thương phẩm hoặc sản phẩm mới; Thiết bị điện tử chứa thủy tinh phải được xử lý để làm nguyên liệu sản xuất gạch không nung hoặc bê tông.
Các hình thức xử lý đơn giản như nghiền nhỏ hoặc đốt làm nhiên liệu sẽ không được công nhận là hoàn thành trách nhiệm tái chế.
Những trường hợp được miễn
Một số đối tượng được miễn thực hiện trách nhiệm tái chế gồm: Doanh nghiệp có doanh thu dưới 30 tỷ đồng/năm từ các sản phẩm thuộc diện tái chế; Hàng hóa sản xuất để xuất khẩu hoặc tạm nhập tái xuất.
Nghị định 110 được kỳ vọng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động bảo vệ môi trường, đồng thời góp phần hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn bền vững tại Việt Nam.
SCP
