Nhiều doanh nghiệp cho rằng kiểm kê khí nhà kính là một công việc phức tạp, đòi hỏi các phép tính chuyên sâu hoặc phần mềm chuyên dụng. Trên thực tế, yếu tố quyết định chất lượng của báo cáo kiểm kê không nằm ở công thức tính toán mà ở hệ thống dữ liệu đầu vào.
Nếu dữ liệu được thu thập đầy đủ, chính xác và có tính truy xuất, quá trình kiểm kê sẽ diễn ra nhanh chóng, đồng thời giúp doanh nghiệp xác định rõ các nguồn phát thải và cơ hội giảm phát thải trong tương lai.
Ngược lại, dữ liệu phân tán hoặc thiếu nhất quán sẽ khiến việc kiểm kê mất nhiều thời gian, khó đảm bảo độ tin cậy và gây khó khăn khi thực hiện kiểm chứng hoặc báo cáo theo yêu cầu của khách hàng.
Khi dữ liệu được thu thập đầy đủ, chính xác và có tính truy xuất, quá trình kiểm kê sẽ diễn ra nhanh chóng
Xác định các nguồn phát thải trong doanh nghiệp
Trước khi bắt đầu thu thập dữ liệu, doanh nghiệp cần xác định các hoạt động phát sinh phát thải khí nhà kính.
Thông thường, các nguồn phát thải bao gồm:
Tiêu thụ điện năng
Sử dụng nhiên liệu cho lò hơi, máy phát điện, xe nâng, phương tiện vận chuyển
Môi chất lạnh trong hệ thống điều hòa hoặc kho lạnh
Nước cấp và nước thải
Hoạt động vận chuyển hàng hóa
Nguyên liệu đầu vào và chất thải phát sinh
Việc nhận diện đầy đủ các nguồn phát thải sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch thu thập dữ liệu phù hợp và tránh bỏ sót các nguồn phát thải quan trọng.
Năm nhóm dữ liệu doanh nghiệp cần chuẩn bị
Sau khi xác định phạm vi kiểm kê, doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu theo năm nhóm chính.
1. Dữ liệu tiêu thụ năng lượng
Đây là nhóm dữ liệu quan trọng nhất đối với phần lớn doanh nghiệp sản xuất.
Bao gồm:
Điện năng tiêu thụ
Than, dầu DO, FO, LPG, khí tự nhiên
Sinh khối hoặc các nhiên liệu thay thế
Nguồn dữ liệu thường đến từ hóa đơn mua nhiên liệu, đồng hồ đo hoặc nhật ký vận hành thiết bị.
2. Dữ liệu nguyên liệu và vật tư
Một số loại nguyên liệu có thể tạo ra phát thải trực tiếp hoặc gián tiếp trong quá trình sản xuất.
Doanh nghiệp nên theo dõi:
Khối lượng nguyên liệu sử dụng
Hóa chất
Dung môi
Khí công nghiệp
Môi chất lạnh
Các dữ liệu này thường được lưu trong hệ thống kho hoặc bộ phận mua hàng.
3. Dữ liệu về nước và nước thải
Việc sử dụng nước không chỉ liên quan đến tiêu thụ tài nguyên mà còn phát sinh phát thải trong quá trình cấp nước và xử lý nước thải.
Các thông tin cần theo dõi gồm:
Lượng nước cấp
Lượng nước thải
Công nghệ xử lý
Điện năng tiêu thụ của hệ thống xử lý nước
4. Dữ liệu vận chuyển
Đối với nhiều doanh nghiệp, vận chuyển là nguồn phát thải đáng kể nhưng thường bị bỏ sót.
Doanh nghiệp nên lưu trữ:
Quãng đường vận chuyển
Khối lượng hàng hóa
Loại phương tiện
Lượng nhiên liệu tiêu thụ
Thông tin từ đơn vị logistics (nếu thuê ngoài)
5. Dữ liệu sản lượng và hoạt động sản xuất
Ngoài việc phục vụ tính toán phát thải, dữ liệu sản xuất còn giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên và xác định cường độ phát thải trên một đơn vị sản phẩm.
Các chỉ số thường được sử dụng gồm:
Sản lượng sản xuất
Thời gian vận hành
Công suất thiết bị
Số lượng sản phẩm
Khối lượng nguyên liệu đầu vào
Thu thập dữ liệu định kỳ giúp giảm khối lượng công việc
Một trong những khó khăn phổ biến là doanh nghiệp chỉ bắt đầu tổng hợp dữ liệu khi đến thời điểm lập báo cáo.
Thay vì thu thập một lần vào cuối năm, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình cập nhật dữ liệu theo tháng hoặc theo quý. Điều này giúp:
Giảm thời gian tổng hợp báo cáo
Hạn chế sai sót và thiếu dữ liệu
Dễ dàng truy xuất khi cần kiểm tra hoặc xác minh
Theo dõi xu hướng tiêu thụ tài nguyên và phát thải theo thời gian
Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp triển khai các chương trình quản lý năng lượng, quản lý môi trường và phát triển bền vững một cách hiệu quả hơn.
Kiểm kê khí nhà kính không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hiện trạng phát thải, xác định các cơ hội giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi xanh.
SCP
